آرتریت روماتوئید یک بیماری مداوم و مزمن است که باعث درد، تورم و سوزش، به نام التهاب، در مفاصل میشود. اما میتواند به سایر قسمتهای بدن نیز آسیب برساند. این موارد ممکن است شامل پوست، چشمها، ریهها، قلب و رگهای خونی باشد. روماتیسم در واقع برای توصیف آرتریت روماتوئید به کار میرود. بیماریهای روماتیسمی میتوانند التهابی و یا غیر التهابی باشند. بیماریهای شدیدتر منجر به بیماریهای التهابی روماتیسمی میشوند که باعث تخریب مفاصل و اندامها میشوند. این بیماریها علت اصلی درد شدید، ناتوانی و حتی مرگ هستند که بر کیفیت زندگی تأثیر میگذارند و منجر به چندین بیماری همراه یا بیماریهای مرتبط میشوند. در این مطلب قصد داریم همه چیز را درباره روماتیسم و آرتریت روماتوئید بررسی کنیم. با ما همراه باشید.
بیماریهای خود ایمنی روماتیسمی را بطور کلی میتوان به دو گروه دستهبندی نمود: بیماریهایی که طبیعت آنها سیستمیک و منتشر است(نظیر لوپوس اریتماتوس منتشر، سندروم شوگرن، اسکرودرما، آرتریت روماتوئید، واسکولیت اتوایمیون، بیماری مختلط بافت همبند و انواع سندرم های همپوشان). نوع دوم آنهایی هستند که یک بافت یا اندام مشخص درگیر بیماری هستند(نظیر بیماری تیروئید اتوایمیون، میاستنی گراویس و بیماریهای پوستی خاص مانند پمفیگوئید بولوس).
روماتیسم بیماری است که استخوانها و مفاصل و بافت همبند را درگیر میکند. روماتیسم مفصلی به آرتریت روماتوئید و روماتیسم قلبی به تب روماتیسمی گفته میشود.این بیماریها در زنان شایعتر از مردان است ولی برخی از انواع آن مثلا روماتیسم ستون فقرات در مردان شایعتر است.
روماتیسم یک بیماری خود ایمن به حساب میآید. این در واقع زمانی اتفاق میافتد که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافتهای بدن خود حمله میکند. اگرچه پاسخ به سوال علت روماتیسم چیست هنوز به طور دقیق مشخص نشده است تحقیقات و بررسیها نشان میدهند که این شرایط میتواند به دلیل ترکیبی از تغییرات ژنتیکی و عوامل محیطی ایجاد شود. همچنین هورمونها ممکن است در ابتلا به این بیماری نقش داشته باشند. برخی از مطالعات نیز نشان میدهند عفونت با ویروسهای خاص نیز ممکن است باعث شروع این بیماری در افرادی که زمینه ژنتیکی دارند شود.
برخی از عوامل وجود دارند که میتوانند باعث افزایش شانس ابتلا به روماتیسم در افراد شوند. برخی از مهمترین این عوامل به صورت زیر هستند.
جالب است بدانید که زنان نسبت به مردان شانس بسیار بیشتری برای ابتلا به روماتیسم دارند.
آرتریت روماتوئید میتواند در هر سنی اتفاق بیفتد. اما اغلب در میانسالی شروع میشود. این در حالی است که کودکان و نوجوانان ممکن است به یک بیماری مرتبط به نام آرتریتایدیوپاتیک نوجوانان مبتلا شوند.
در صورتی که در خانواده شما کسی احتمال ابتلا به بیماری روماتیسم یا دیگر بیماریهای خود ایمن را دارد شما شانس بیشتری برای ابتلا به این بیماری دارید.
سیگار کشیدن به مرور زمان خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید را افزایش میدهد. همچنین به نظر میرسد سیگار کشیدن این بیماری را در افرادی که سیگار میکشند، بدتر میکند.
تحقیقات نشان میدهند که یک عفونت جدی لثه، به نام بیماری پریودنتال، میتواند به بافت نرم اطراف دندانها آسیب برساند و خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید را افزایش دهد.
افراد دارای اضافه وزن شانس بیشتری برای ابتلا به روماتیسم و آرتریت روماتوئید دارند.
شاید برایتان سؤال باشد که درجه روماتیسم چیست، در پاسخ به این پرسش باید گفت افراد مختلف ممکن است مراحل مختلفی از روماتیسم را تجربه کنند. همچنین افراد در مراحل مختلف ممکن است علائم متنوعی نیز داشته باشند. چهار مرحله آرتریت روماتوئید (RA) همچنین به عنوان RA مرحله اولیه، RA مرحله متوسط، RA شدید و RA مرحله نهایی شناخته میشوند. جالب است بدانید که علائم ممکن است تا مرحله متوسط، که مرحله ۲ است، ظاهر نشوند.
بیماریهای روماتیسمی غیرالتهابی دارای انواع مختلفی هستند. برخی از مهمترین بیماریهای روماتیسمی غیرالتهابی شامل موارد زیر هستند:
در پاسخ به سؤال انواع بیماریهای روماتیسم چیست باید گفت بیماریهای روماتیسمی دو شکل کلی دارند:
دسته اول بیماریهایی هستند که مفصل را تحت تأثیر قرار میدهند که معمولاً شامل آرتریت روماتوئید، لوپوس، نقرس، اسپوندیلیت و غیره میشود. دسته دوم نیز شامل بیماریهایی هستند که بافتهای نرم و عضلات را تحت تأثیر قرار میدهد و منجر به سندرمهای درد میشوند.
اگر برایتان سؤال است که عوارض روماتیسم چیست باید بگوییم متأسفانه ابتلا به روماتیسم میتواند زمینه ساز ایجاد بسیاری از مشکلات و بیماریهای دیگر باشد. مهمترین این موارد شامل موارد زیر هستند.
پوکی استخوان میتواند از استحکام استخوانها بکاهد، آنها را ضعیف کند و باعث ایجاد مداوم شکستگیهای میکروسکوپی شود. روماتیسم و برخی از داروهای مورد استفاده برای درمان آن میتوانند احتمال ابتلا به پوکی استخوان را افزایش دهند.
یکی از عوارض مهم روماتیسم ایجاد گرههای روماتوئید است. این برآمدگیهای سفت بافتی اغلب در اطراف نقاط فشار مانند آرنج تشکیل میشوند. اما این گرهها میتوانند در هر جایی از بدن، از جمله قلب و ریهها، تشکیل شوند.
افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید شانس بیشتری برای ابتلا به بیماریهایی دارند که باعث خشکی چشم و دهان میشود. این تحت عنوان سندروم شوگرن ثانویه نامیده میشود.
آرتریت روماتوئید و بسیاری از داروهای مورد استفاده برای درمان آن میتوانند به سیستم ایمنی بدن آسیب برسانند. این میتواند منجر به عفونتهای بیشتر شود. واکسیناسیون میتواند به جلوگیری از عفونتهایی مانند آنفولانزا، ذاتالریه، زونا و کووید-۱۹ کمک کند.
سندرم تونل کارپال
اگر آرتریت روماتوئید مچ دست را تحت تاثیر قرار دهد، تورم میتواند به عصب دست و انگشتان فشار وارد کند و باعث ایجاد سندروم تونل کارپال شود.
آرتریت روماتوئید میتواند خطر سفت شدن شریان ها و انسداد آنها را افزایش دهد. همچنین میتواند خطر تورم و سوزش و التهاب کیسه اطراف قلب را افزایش دهد.
افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید در معرض خطر بیشتری برای التهاب بافتهای ریه هستند. این میتواند باعث ایجاد جای زخم و تنگی نفس شود که به مرور زمان بدتر میشود.
آرتریت روماتوئید خطر ابتلا به گروهی از سرطانهای خون را که در سیستم لنفاوی رخ میدهند، افزایش میدهد. همچنین افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید ممکن است در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطانهای دیگر نیز باشند.
مهمترین علائم روماتیسم مفصلی یا آرتریت روماتوئید درد و خشکی صبحگاهی مفاصل بدن بخصوص دست، همراه با احساس ضعف و خستگی است که بصورت تدریجی در عرض چند هفته تا چند ماه ایجاد شده و شدت میابند. علائم روماتیسم مفصلی به سه دسته تقسیم میشوند.
در 70 درصد موارد شروع روماتیسم مفصلی با علائم عمومی مانند ضعف، کاهش اشتها، درد مبهم عضلات و احساس خستگی است. بیمار ممکن است ماهها قبل از اینکه دچار درد و تورم مفصل شود این علائم را داشته باشد .
در 30 درصد موارد شروع روماتیسم مفصلی با بروز علائم مفصلی است که عبارتند از:
- درد مفصل که با حرکت آن یا فشار بر آن بیشتر میشود
- تورم مفصل
- در مواردی که مفاصل اندام تحتانی درگیر میشوند بیمار در حین راه رفتن دچار لنگش میشود
- احساس خشکی مفصل که در صبح بیشتر است و بعد از گذشت چند ساعت بهتر میشود
- قرینه بودن مفاصل درگیر
این علائم در 40 درصد از بیماران وجود دارد و بیشتر در بیمارانی دیده میشود که Rheumatoid factor در آزمایش خون آنها بالا است. مهمترین این علائم عبارتند از:
بیماری های قلبی عروقی مانند حمله قلبی که هم میتواند به علت افزایش فشار خون و کاهش سطح فعالیت بدنی در این بیماران باشد و هم میتواند به علت مصرف داروهایی باشد که بیمار مجبور به استفاده از آنها است.
- کم خونی
هیچکدام از علائم بیماری روماتیسم مفصلی مختص به این بیماری نیستند و میتوانند در دیگر بیماری ها بخصوص دیگر بیماری های روماتیسمی دیده شوند. در نتیجه تشخیص این بیماری قدری مشکل است. هفت معیار وجود دارد که هرچه تعداد بیشتری از آنها در یک بیمار موجود باشند احتمال اینکه مشکل بیمار روماتیسم مفصلی باشد بیشتر است. این معیارها عبارتند از:
1. خشکی صبحگاهی در مفاصل که بیش از یک ساعت طول بکشد
2. تورم مفصلی در حداقل سه مفصل از بدن
3. تورم در یکی یا چند تا از مفاصل دست(مفاصل انگشت یا مچ دست)
4. تورم در دو مفصل قرینه در دو طرف بدن
5. وجود ندول های زیر جلدی
6. تست آزمایشگاهی "فاکتور روماتوئیدی " RF مثبت
7. کاهش دانسیته استخوان در استخوان های دست و خوردگی سطوح مفصلی در مفاصل دست در رادیوگرافی بیمار
1. برجستگی های نرم در پشت دست که با حرکت انگشتان دست حرکت میکنند .
2. برجستگی های گرد در زیر پوست انگشت یا آرنج
3. خم شدن بند آخر انگشت که به آن انگشت چکشی یا مالت فینگر Mallet finger میگویند.
4. انحراف انگشتان دست به سمت استخوان اولنا.
5. خم شدن مفصل انتهایی انگشت و باز شدن مفصل میانی
6. خم شدن مفصل میانی انگشت و باز شدن مفصل متاکارپوفالانژیال
7. ناپایدار شدن مفاصل دست
8. ناتوانی و ضعف در گرفتن اشیاء با دست
9. ناتوانی ناگهانی در راست کردن یا خم کردن انگشت دست به علت پاره شدن تاندون آن انگشت
10. برجسته شدن استخوان ها در مچ دست
11. صدای جیرجیر در موقع حرکت مفصل به علت حرکت تاندون های ملتهب
12. بیحسی و احساس گزگز در دست به علت بروز سندروم تونل کارپ
برای درمان این بیماری متخصص روماتولوژیست داروهایی به بیمار میدهد که با استفاده از آنها درد و تورم مفاصل بیمار کم شده و سرعت پیشرفت بیماری کند میشود. متخصص فیزیوتراپی نیز با کمک نرمش های مخصوص سعی میکند حرکات مفاصل را در حد قابل قبولی نگه دارد و همچنین با استفاده از بریس هایی مفاصل را در وضعیت های مناسب قرار داده تا درد کمتری داشته و کارآیی بهتری داشته باشند. و در نهایت اگر بیماری خارج از کنترل شود و نیاز به جراحی پیدا کند،متخصص ارتوپد جراحی خاصی را انجام میدهد که مهمترین آنها عبارتند از:
وقتی پزشک به آرتریت روماتوئید مشکوک شود معمولا بیمار را به یک متخصص بیماری های روماتیسمی یا روماتولوژیست معرفی میکند . شروع زود هنگام درمان در این بیماری بسیار مهم است چون هرچه در شروع درمان تاخیر بیشتری صورت گیرد عوارض بیماری بیشتر شده و مفاصل بیشتر دچار تخریب غیر قابل بازگشت میشوند.
هیچ علامت بالینی یا تست آزمایشگاهی اختصاصی وجود ندارد که با انجام آن بتوان تشخیص قطعی این بیماری را مطرح کرد ولی پزشک میتواند با مشاهده چند تا از علائم زیر تشخیص روماتیسم مفصلی را مطرح کند. علاوه بر علائم بالینی پزشک متخصص می تواند با مشاهده علائم دیگر وجود این بیماری را تشخیص دهد. تست بررسی پروتئین خاصی در خون به نام Rheumatoid factor یا RF که در دو سوم بیماران مبتلا به روماتیسم مفصلی مثبت میشود. بالا بودن تست ESR و CRP که نوعی آزمایش خون هستند. بررسی مایع مفصلی که معمولا تعداد گلبول های سفید در آن به بالای 10 هزار( با ارجحیت گلبول های سفید تک هسته ای) میرسد. علائم رادیولوژیک در عکس ساده مفصل بصورت کم شدن فاصله مفصلی، استئوپروز و پوکی در استخوان های اطراف مفصل، خوردگی استخوان های اطراف مفصل و در موارد پیشرفته تغییر شکل مفصل
تب روماتیسمی ممکن است قلب را گرفتار نماید یا آسیبی به قلب نرساند و در صورتیکه تب روماتیسمی سبب آسیب دائمی و پایدار قلب شود به این حالت بیماری روماتیسمی قلب گفته می شود. بیماری روماتیسم قلب نتیجه آثار باقیمانده از التهاب دریچه های قلبی در اثر تب حاد روماتیسمی است که موجب بروز تنگی یا نارسایی و یا هر دو حالت در دریچه های قلبی می شود که دریچه های میترال و آئورت بیش از همه مبتلا می شوند و گاهی حتی تمام لایه های قلب درگیر می شوند.
در مواردی که لایه عضلانی قلب گرفتار شود نارسایی قلب جدی ترین تظاهر این بیماری بوده که در غالب موارد خفیف است و در پنج تا ده درصد موارد التهاب در پرده دور قلب یا پریکارد وجود دارد که از علائم آن درد قفسه سینه است که با تنفس عمیق شدت پیدا می کند. در پانزده درصد موارد ممکن است درگیری سیستم مغز و اعصاب نیز در این بیماری وجود داشته باشد که بیشتر در دختران ایجاد می شود. با حرکات غیر ارادی و سریع، ضعف عضلانی و بی ثباتی روحی مشخص می شود و یکی از علائم و نشانه های بسیار خوب آن در کودکان سنین مدرسه تغییر دست خط آنهاست و با پیشرفت بیماری عصبانیت، بی قراری و اختلال در راه رفتن بروز می کند.
به طور کلی علائمی از قبیل تنگی نفس هنگام فعالیت، احساس خستگی زودرس، تپش قلب، درد سینه، تنگی نفس هنگام خوابیدن، سرگیجه، سنکوپ و تورم پاها ایجاد می شود. آسیب هایی که بر روی دریچههای قلبی ایجاد می شود دائمی بوده و برگشت پذیر نیستند اما علائم و ناراحتی های ناشی از این بیماری ها را می توان بوسیله درمان دارویی، جراحی های ترمیمی یا تعویض دریچه های قلبی یا استفاده از بالون و موارد دیگر کاهش داد.
پس از این که پزشک متخصص شما بیماری را به طور قطعی تشخیص داد نوبت به درمان میرسد. برنامه درمانی که برای شما تجویز میشود میتواند مجموعهای از داروها، ورزش منظم، رژیم غذایی سالم، مدیریت استرس و استراحت باشد. با این حال برنامه درمانی برای هر فرد بر اساس فاکتورهای مختلف و به طور متفاوتی تنظیم میشود.
درمانی که پزشک برای شما در نظر میگیرد به موارد مختلفی بستگی دارد. درمانهای غیردارویی متعددی نیز برای این بیماری وجود دارند. این درمانها به طور کلی شامل ورزش، رژیم غذایی، ماساژ، کاهش استرس و اضطراب، فیزیوتراپی و جراحی هستند.
درمان روماتیسم با طب سوزنی نیز میتواند یک راه مفید باشد. طب سوزنی میتواند تورم، التهاب و درد را در بیماران روماتیسمی کاهش دهد. همچنین از آن جا که متخصصان طب سوزنی معتقداند طب سوزنی میتواند سیستم ایمنی بدن را تقویت کند بر این باور هستند که طب سوزنی میتواند به عنوان یک راه پیشگیری از روماتیسم نیز به حساب بیاید.
فیزیوتراپی میتواند با روشهای مختلفی مانند گرما درمانی، سرما درمانی، نرمشها و ورزشهای مخصوص و الکتروتراپی به کاهش درد در بیماران و بهبود حرکت آنها کمک کند.
در برخی از موارد ممکن است پزشک مجموعهای از تجهیزات پزشکی را برای بهبود روماتیسم به شما توصیه کند. زانوبندهای طبی، کفشهای طبی و کفیهای مناسب برخی از این تجهیزات پزشکی به حساب میآیند.
روشهای مختلفی برای درمان روماتیسم وجود دارد. هدف اصلی از درمان این بیماری کاهش التهاب و درد است. در صورتی که پزشک شما تصمیم بگیرد دارو درمانی را برای شما در نظر بگیرد ممکن است از چهار دسته داروی مختلف برای درمان و کنترل بیماری استفاده کند. داروهای اصلی برای درمان این بیماری شامل موارد زیر هستند:
یکی از مهمترین مواردی که در آن از دارو درمانی استفاده میشود کنترل درد ناشی از بیماری روماتیسم است. مسکنها انواع مختلفی دارند که برخی از آنها را به صورت بدون نسخه و برخی را تنها با نسخه پزشک میتوانید تهیه کنید. با این حال باید به این نکته توجه داشته باشید که مسکنها به هیچ عنوان نباید به عنوان تنها راه درمان مورد استفاده قرار بگیرند.
این داروها میتوانند از میزان درد و التهاب کم کنند. این یکی از داروهای درمانی رایج برای روماتیسم است.
این دسته از داروها با سرکوب سیستم ایمنی میتوانند از شدیدتر شدن و پیشرفت بیشتر روماتیسم جلوگیری کنند.
استروئیدها دستهای از داروها هستند که در زمان شدید شدن علائم و روماتیسم حاد مفصلی مورد استفاده قرار میگیرند. این داروها از شدت سختی مفاصل و درد کم میکنند. استفاده موقت از این داروها میتواند از شدت علائم بکاهد. با این حال برخی از افراد به استفاده طولانیتر از این داروها نیاز دارند. لازم است به این نکته توجه کنید که این گروه از داروها دارای برخی از عوارض جانبی هستند و میتوانند موجب افزایش وزن، افزایش فشارخون، بدتر شدن دیابت و امکان بیشتر ابتلا به التهاب شوند. به طور کلی در اغلب مواقع پزشک مجموعهای از چند دارو را برای شما در نظر میگیرد. همچنین در برخی از مواقع ممکن است برخی از داروها برای یک فرد مناسب نباشد و نیاز به جایگزین کردم آنها باشد.
اگرچه جراحی آخرین روشی است که برای درمان روماتیسم مورد استفاده قرار میگیرد اما در مواردی که مفاصل به طور شدید آسیب ببینند و یا درد ناشی از بیماری غیرقابل تحمل شود ممکن است پزشک جراحی را در نظر بگیرد. با این حال به طور کلی جراحی و جایگزینی مفصل برای افراد پس از ۵۰ سالگی توصیه میشود زیرا بیشتر مفاصل مصنوعی پس از ۲۰ سال شروع به ساییدگی میکنند.
همانطور که گفتیم روماتیسم یک بیماری خود ایمن است و هنوز این موضوع که علت روماتیسم چیست به طور کامل مشخص نشده است. با این حال برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری روشهای متعددی وجود دارد که میتوانید از آنها بهره ببرید. اگر برای شما نیز سؤال است که راههای پیشگیری از روماتیسم چیست میتوانید از راههای زیر استفاده کنید.
سخن نهایی
روماتیسم یکی از بیماریهای شایع است که افراد زیادی را در سرتاسر دنیا درگیر میکند. اگرچه روماتیسم یک بیماری خود ایمنی است و این که علت روماتیسم چیست به طور دقیق مشخص نیست اما اطلاعات زیادی از این بیماری در دسترس است که دانستن آنها میتواند در قدم اول از ابتلا به این بیماری پیشگیری کند و در قدمهای بعدی به کنترل و درمان این بیماری کمک کند. در این مطلب همه چیز را درباره روماتیسم بررسی کردیم و تمامی نکاتی را که ممکن است در رابطه با روماتیسم نیاز داشته باشید بدانید ذکر کردیم.
روماتیسم یکی از بیماریهای شایع در سرتاسر جهان است که درصد زیادی از جمعیت را تحت تأثیر قرار میدهد. اختلالات روماتیسمی التهابی بیش از ۷ میلیون آمریکایی را تحت تأثیر قرار میدهد و از این تعداد ۱. ۳ میلیون بزرگسال مبتلا به آرتریت روماتوئید هستند. در اروپا بیش از ۱۰۰ میلیون نفر به بیماریهای روماتیسمی مبتلا هستند که این تقریباً یک چهارم کل جمعیت است. همچنین جالب است بدانید که زنان ۲ تا ۳ برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به اختلالات روماتیسمی مانند آرتریت روماتوئید و ۱۰ برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به لوپوس هستند.
ارسال نظر