تب مالت چیست و چه علائمی دارد

تب مالت چیست و چه علائمی دارد؟

تب مالت یا بروسلوز یک بیماری عفونی باکتریایی شایع است که بسیاری از افراد را درگیر می‌کند. این بیماری به طور عمده به دلیل تماس با حیوانات یا فرآورده‌های حیوانی آلوده ایجاد می‌شود. اگر برای شما نیز سؤال است که بیماری تب مالت چیست، علائم تب مالت چیست، چگونه می‌توان آن را درمان کرد و چگونه می‌توان از ابتلا به این بیماری جلوگیری کرد تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.

مهم‌ترین علائم تب مالت چیست؟

تب مالت دارای دسته‌ای از علائم غیر اختصاصی است که به طور کلی شامل تب، ضعف، خستگی، کاهش اشتها و کاهش وزن، درد‌های مفصلی و درد‌های عضلانی هستند. دسته‌ای دیگر از علائم نیز در تب مالت وجود دارند که به پزشک متخصص برای تشخیص و درمان کمک می‌کنند. مهم‌ترین این موارد را در زیر ذکر می‌کنیم. 

• بزرگی غدد لنفاوی 
• بزرگی کبد و طحال
• التهاب مفاصل
• نقص‌های عصبی
• مشکلات چشمی
• آبسه کبد و طحال
• کم خونی
• کاهش تعداد گلبول‌های سفید و پلاکت‌های خونی

علل ایجاد تب مالت

تب مالت یا بروسلوز یک بیماری عفونی است که توسط باکتری‌ای به نام بروسلا ایجاد می‌شود. اصلی‌ترین راه انتقال این بیماری به انسان تماس با حیوانات آلوده و مصرف برخی از فرآورده‌های دامی مانند شیر غیر پاستوریزه و گوشت آلوده است. این بیماری یک بیماری مشترک بین انسان‌ها و حیوانات است و علاوه بر انسان می‌تواند برخی از حیوانات مانند گاو، بز، گوسفند و سگ را نیز آلوده کند. دو راه دیگر که باعث انتقال این بیماری به انسان می‌شوند شامل موارد زیر هستند.

استنشاق هوای آلوده به باکتری

برخی از افراد به واسطه شغل خود بیشتر در معرض باکتری قرار می‌گیرند. این افراد ممکن است به دلیل استنشاق هوای آلوده به باکتری به این بیماری مبتلا شوند. مهم‌ترین این افراد شامل کشاورزان، تکنسین‌های آزمایشگاهی و کارگران کشتارگاه هستند.

تماس با مایعات و خون حیوانات آلوده

باکتری‌های موجود در خون، مایع منی و یا جفت حیوانات آلوده می‌توانند از طریق زخم و یا جراحات به بدن انسان منتقل شوند. اگرچه لمس کردن و بازی کردن با حیوانات به ندرت می‌تواند باعث انتقال این بیماری شود و درصد ابتلا به تب مالت از این طریق کم است. با این حال به افرادی که دارای سیستم ایمنی ضعیفی هستند توصیه می‌شود که از تماس با حیوانات تا حد ممکن اجتناب کنند.

آیا تب مالت واگیردار است؟

همان طور که گفتیم اصلی‌ترین راه انتقال این بیماری از طریق دام و فرآورده‌های حیوانی به انسان است. نتایج نشان می‌دهند که انتقال این بیماری به صورت فرد به فرد بسیار نادر است و در نتیجه می‌توان گفت این بیماری مسری و واگیر دار نیست. با این حال احتمال انتقال این بیماری در طی دوران بارداری از مادر به جنین امکان‌پذیر است.

منبع تب مالت چیست و از چه حیواناتی منتقل می‌شود؟

وقتی نام تب مالت یا بروسلوز مطرح می‌شود، بسیاری تصور می‌کنند این بیماری فقط در گاو دیده می‌شود؛ در حالی‌که طیف وسیعی از حیوانات می‌توانند به باکتری بروسلا آلوده شوند و آن را به انسان منتقل کنند. شناخت حیوانات ناقل کمک می‌کند افراد در معرض خطر، تماس‌های پرخطر را بهتر مدیریت کرده و در صورت بروز علائم، سریع‌تر برای آزمایش و تشخیص اقدام کنند.

تب مالت یک بیماری مشترک بین انسان و دام است و معمولاً از طریق تماس با حیوان آلوده یا مصرف فرآورده‌های دامی غیرپاستوریزه منتقل می‌شود. این بیماری در دام‌های اهلی و برخی حیوانات وحشی دیده می‌شود.

1. دام‌های اهلی؛ مهم‌ترین منبع انتقال

اصلی‌ترین مخزن تب مالت، دام‌های اهلی هستند. این حیوانات ممکن است بدون علائم واضح آلوده باشند و از طریق شیر، ترشحات یا بافت‌های بدن، باکتری را منتقل کنند. مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• گاو: یکی از منابع شایع بروسلوز انسانی، به‌ویژه از طریق شیر خام
• گوسفند: نقش مهمی در انتقال بیماری در مناطق دامداری دارد
• بز: از مهم‌ترین ناقلان در ایران و خاورمیانه 
• شتر: در برخی مناطق، مصرف شیر شتر غیرپاستوریزه عامل انتقال است 
• خوک: در برخی کشورها منبع مهم عفونت محسوب می‌شود 

 باکتری بروسلا معمولاً در شیر، جفت، ترشحات زایمانی و خون این حیوانات وجود دارد. 

2. حیوانات خانگی و نیمه‌اهلی 

 هرچند کمتر شایع است، اما برخی حیوانات خانگی نیز می‌توانند ناقل باشند:  

•  سگ‌ها(به‌ویژه در محیط‌های دامداری یا شکار)  
• حیواناتی که با دام‌های آلوده تماس دارند 

 انتقال از حیوان خانگی به انسان نادر است، اما در تماس مستقیم با ترشحات آلوده احتمال آن وجود دارد. 

3. حیوانات وحشی 

 در برخی مناطق جهان، گونه‌های وحشی نیز به بروسلوز مبتلا می‌شوند و می‌توانند چرخه انتقال را در طبیعت حفظ کنند: 

•  گوزن  
•  گاومیش وحشی 
• برخی جوندگان

گروه‌های پرخطر تب مالت؛ آیا شما هم در معرض هستید؟

آیا من هم در معرض خطر هستم؟ سوالی که ممکن است ذهن شما را هم درگیر کرده باشد؛ بنابراین شناخت گروه‌های پرخطر کمک می‌کند افراد علائم را جدی‌تر بگیرند. تب مالت یا بروسلوز یک بیماری عفونی مشترک بین انسان و دام است که معمولاً از طریق تماس با حیوان آلوده یا مصرف فرآورده‌های دامی غیرپاستوریزه منتقل می‌شود؛ بنابراین برخی افراد به‌طور طبیعی بیشتر در معرض ابتلا قرار دارند.

1. گروه‌های شغلی پرخطر

افرادی که به‌دلیل شغل خود با دام یا فرآورده‌های دامی سر و کار دارند، بیش از دیگران در معرض تب مالت هستند. مهم‌ترین این گروه‌ها عبارت‌اند از:

• دامداران و چوپانان
• کارکنان دامداری‌ها و مراکز پرورش دام
• قصابان و کارکنان کشتارگاه
• دامپزشکان و تکنسین‌های دامپزشکی
• کارکنان آزمایشگاه‌های میکروب‌شناسی
• افرادی که در صنایع لبنی سنتی فعالیت می‌کنند

این افراد ممکن است از طریق تماس با خون، ترشحات، جفت حیوان آلوده یا استنشاق ذرات آلوده به باکتری بروسلا مبتلا شوند.

2. مصرف‌کنندگان لبنیات سنتی و غیر پاستوریزه

یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال تب مالت در ایران، مصرف لبنیات محلی و غیر پاستوریزه است. افرادی که عادت به مصرف موارد زیر دارند، بیشتر در معرض خطر هستند:

• شیر خام یا نجوشیده
• پنیر تازه محلی
• خامه و سرشیر سنتی
• بستنی سنتی تهیه‌شده از شیر غیر پاستوریزه

باکتری بروسلا می‌تواند در این فرآورده‌ها زنده بماند و از طریق دستگاه گوارش وارد بدن شود.

3. ساکنان مناطق روستایی و عشایری

در مناطق روستایی یا دام‌پرور، تماس نزدیک با دام‌ها بیشتر است و کنترل بهداشتی فرآورده‌های دامی همیشه به‌صورت صنعتی انجام نمی‌شود. به همین دلیل ساکنان روستاها، عشایر، خانواده های دارای دام خانگی نسبت به جمعیت شهری در معرض خطر بیشتری قرار دارند. هر چند تب مالت می‌تواند هر فردی را مبتلا کند، اما در افراد با ایمنی ضعیف احتمال بروز علائم شدیدتر، بیشتر است، از جمله:  

• سالمندان  
•  بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن 
• افرادی که داروهای سرکوب‌کننده ایمنی مصرف می‌کنند

درمان تب مالت چگونه است؟

تب مالت معمولاً با استفاده از آنتی بیوتیک‌ها درمان می‌شود. برخی از رایج‌ترین روش‌های درمان بیماری تب مالت شامل موارد زیر هستند.

• آنتی بیوتیک‌هایی مانند داکسی سایکلین، ریفامپین و استرپتومایسین که به عنوان درمان اولیه استفاده می‌شوند.
• استراحت، مصرف مایعات زیاد و تغذیه سالم
• استامینوفن جهت کاهش علائم تب

درمان تب مالت چه قدر طول می‌کشد؟

به طور کلی شما باید برای حداقل ۶ تا ۸ هفته درمان آنتی بیوتیکی را دریافت کنید تا علائم شروع به کاهش کنند. البته درمان تب مالت با توجه به نوع، شدت بیماری، شرایط شخصی و فیزیکی بیمار می‌تواند متفاوت باشد. با این حال این بیماری با آنتی بیوتیک به طور قطعی درمان می‌شود و تنها تفاوت در زمان آن است.

آیا تب مالت کشنده است؟

عوارض ناشی از تب مالت می‌تواند تا مدت‌های زیادی باقی بماند و در ارگان‌ها و قسمت‌های مختلف بدن فرد مشکلاتی را ایجاد کند با این حال درصد مرگ و میر ناشی از این بیماری برابر با ۱تا۲ درصد است. این درصد نشان می‌دهد که به ندرت ممکن است فردی در اثر ابتلا به تب مالت فوت کند و این بیماری کشنده در نظر گرفته نمی‌شود.

تب مالت در بارداری

در صورتی که مادر در طی دوران بارداری مبتلا به تب مالت یا بروسلوز باشد ممکن است در هنگام زایمان بیماری را به فرزند خود منتقل کند. به علاوه در حین شیردهی نیز احتمال این انتقال از مادر به فرزند وجود دارد. مادر آلوده به تب مالت ممکن است دچار سقط جنین شده و جنین نیز می‌تواند دچار برخی از مشکلات و ناهنجاری‌ها شود. در صورتی که باردار هستید و با فرد مبتلا به بروسلوز تماس داشته‌اید لازم است به پزشک مراجعه کرده و در صورت نیاز برای دوره‌ای کوتاه آنتی بیوتیک مصرف کنید.

علائم تب مالت در کودکان

در پاسخ به این پرسش که علائم تب مالت در کودکان چیست باید گفت برخی از رایج‌ترین علائمی که در کودکان مبتلا به بروسلوز دیده می‌شود شامل موارد زیر هستند.

• ضعف
• کسالت
• ناتوانی
• درد‌های عضلانی
• التهاب غدد لنفاوی
• سرفه و آسم
• سردرد

علائم تب مالت در بزرگسالان

در پاسخ به این پرسش که علائم تب مالت در بزرگسالان چیست باید گفت اکثر بزرگسالان مبتلا به تب مالت با مجموعه‌ای از علائم تب، ضعف، خستگی، کاهش اشتها و کاهش وزن رو به رو می‌شوند. اگرچه علائم تب مالت می‌تواند در هر فردی متفاوت باشد. درد مفصلی و عضلانی، دل درد، سردرد و کمر درد نیز از علائم رایج و شایع دیگر این بیماری هستند.

عوارض تب مالت در بلندمدت

باکتری بروسلا در تب مالت می‌تواند بخش‌های مختلفی از بدن را درگیر کند. با این حال بیشترین تاثیرات این بیماری بر روی قلب، استخوان، کبد، سیستم عصبی مرکزی و سیستم تولید مثلی خواهد بود. برخی از شایع‌ترین عوارضی که در اثر بیماری تب مالت ایجاد می‌شوند شامل موارد زیر هستند.

• سقط جنین
• عفونت کبد و طحال
• تورم اپیدیدیم و مشکلات تولید مثلی در مردان
• عفونت بیضه‌ها
• اندوکاردیت، تورم و التهاب قلب
• آرتریت مداوم و عفونت مفاصل به خصوص در نواحی دست‌ها و ستون فقرات
• آنسفالیت یا مننژیت و التهاب مغزی

برای مطالعه بیشتر: علل ناباروری در مردان

چگونه می‌توان خطر ابتلا به بروسلوز را کاهش داد؟

پس از آن که توضیح دادیم تب مالت چیست و علائم آن چیست نوبت به نحوه پیشگیری از این بیماری می‌رسد. برخی از بهترین روش‌های پیشگیری از ابتلا به این بیماری شامل موارد زیر هستند. 

• عدم مصرف لبنیات غیر پاستوریزه 

 از مصرف شیر، پنیر، بستنی و لبنیات غیرپاستوریزه دیگر خودداری کنید. در صورتی که به مناطق یا کشور‌هایی سفر می‌کنید که اطلاعی درباره نوع و منشأ لبنیات آن‌ها ندارید بهتر است از مصرف لبنیات خام خودداری کنید. 

•  پخت کامل گوشت  

 گوشت‌های مصرفی را به خوبی بپزید و از مصرف گوشت‌های نیم پز و خام اجتناب کنید. 

• رعایت الزامات امنیتی 

 استفاده از دستکش و لباس‌های محافظ برای افرادی که در محیط‌های پرخطر کار می‌کنند. واکسینه کردن حیوانات اهلی و حیوانات خانگی نیز بسیار مهم می باشد.

مراقبت های خانگی در دوره درمان تب مالت

شروع درمان تب مالت معمولاً با داروهای آنتی‌بیوتیکی تجویز‌شده توسط پزشک انجام می‌شود، اما نقش مراقبت‌های خانگی در کاهش علائم و تسریع بهبود بسیار مهم است. 

1. استراحت کافی و مدیریت انرژی

تب مالت اغلب با ضعف و بی‌حالی طولانی همراه است. بدن برای مقابله با عفونت و پاسخ به درمان دارویی به استراحت نیاز دارد.

• خواب کافی شبانه (حداقل ۷ تا ۸ ساعت) 
• کاهش فعالیت‌های سنگین در دوره حاد بیماری 
• بازگشت تدریجی به کار و فعالیت روزانه 
• پرهیز از ورزش سنگین تا زمان بهبود کامل

2. مصرف منظم داروها 

مهم‌ترین اصل درمان خانگی، پایبندی کامل به داروهای تجویزی است. درمان تب مالت معمولاً چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد و قطع زودهنگام دارو می‌تواند باعث عود بیماری شود. 

•  مصرف داروها در زمان مشخص  
•  تکمیل کامل دوره درمان حتی در صورت بهبود علائم 
• اطلاع به پزشک در صورت بروز عوارض دارویی 
• خودداری از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک

3. تغذیه مناسب برای تقویت بدن
تغذیه سالم نقش مهمی در کاهش ضعف و بهبود سریع‌تر دارد. توصیه می‌شود:

• مصرف غذاهای سبک و مقوی
• استفاده از میوه و سبزی تازه
• دریافت پروتئین کافی(گوشت کاملاً پخته، حبوبات، تخم‌مرغ)
• نوشیدن آب و مایعات کافی
• پرهیز از لبنیات غیر پاستوریزه

4. کنترل درد مفاصل و عضلات 

دردهای عضلانی و مفصلی از علائم شایع تب مالت است. برای کاهش این دردها:

5. پیشگیری از انتقال به دیگران
تب مالت معمولاً از انسان به انسان منتقل نمی‌شود، اما رعایت بهداشت فردی توصیه می‌شود:

• شستن دست‌ها پس از تماس با مواد غذایی
• مصرف لبنیات پاستوریزه برای همه اعضای خانواده
• عدم تماس با دام آلوده در دوره بیماری
• غذاهای مفید برای درمان تب مالت

تب مالت چگونه تشخیص داده می‌شود؟

از کجا بفهمم تب مالت دارم؟ این سوالی است که ذهن افراد زیادی را درگیر کرده است؛ همان طور که گفتیم علائم تب مالت با سرماخوردگی و آنفولانزا شباهت دارد و به همین دلیل نیز تشخیص آن می‌تواند کمی دشوار باشد. برخی از مهم‌ترین آزمایشاتی که برای تشخیص تب مالت یا بروسلوز از آن‌ها استفاده می‌شود شامل موارد زیر هستند.

• آزمایش خون
• تست مایعات بدن مانند مایعات نخاعی و یا مفصلی
• بیوپسی بافت
• استفاده از اشعه ایکس برای ارزیابی تغییرات و آسیب‌های استخوانی
• سی تی اسکن
• سونوگرافی
• اکوکاردیوگرام

چه علائمی نشان می‌دهد باید به پزشک مراجعه کنیم؟

بسیاری از افراد علائم اولیه تب مالت را با یک سرماخوردگی یا خستگی معمولی اشتباه می‌گیرند و همین موضوع باعث می‌شود مراجعه به پزشک به تعویق بیفتد. از جمله مهمترین علائم ابتلا به بیماری تب مالت که باید جدی گرفته شوند تا بیماری به شکل مزمن در بدن باقی نماند عبارتند از:   

1. مشاهده علائم مشکوک و طولانی‌مدت

اگر هر یک از علائم زیر بیش از چند روز ادامه پیدا کرد، بهتر است موضوع را جدی بگیرید: 

• تب‌های نوسانی یا طول‌کشیده 
• تعریق شبانه شدید
• درد مفاصل و عضلات
• احساس خستگی و ضعف مداوم
• کاهش اشتها یا وزن
• سردردهای مکرر

ویژگی مهم تب مالت این است که علائم آن ممکن است خفیف ولی طولانی باشد؛ بنابراین هر تب طولانی‌مدت بدون علت مشخص باید بررسی شود. حتی اگر علائم خفیف باشد، در شرایط زیر مراجعه به پزشک توصیه می‌شود: 

در چنین شرایطی پزشک ممکن است برای اطمینان، آزمایش خون بروسلوز را درخواست کند. در برخی موارد، اگر درمان کامل انجام نشود یا داروها زود قطع شوند، بیماری ممکن است عود کند. اگر سابقه تب مالت دارید و دوباره علائمی مثل درد مفاصل، تب یا تعریق شبانه را تجربه می‌کنید، حتماً باید دوباره ویزیت شوید و آزمایش‌های تکمیلی انجام دهید.

جمع‌بندی
در این مطلب به این که تب مالت چیست و علائم تب مالت کدام است پاسخ دادیم. تب مالت یک عفونت باکتریایی است که توسط پستانداران و حیوانات به انسان‌ها انتقال پیدا می‌کند و در واقع یک بیماری مشترک بین انسان و دام است. علائم این بیماری می‌تواند بسیار متنوع باشد و معمولاً در مراحل ابتدایی شامل سردرد، تب و ضعف‌های عضلانی است. با انجام آزمایش در آزمایشگاه فردیس می‌توانید از ابتلا به این بیماری اطمینان حاصل کنید. اگرچه این بیماری با آنتی بیوتیک‌ها به طور قطعی درمان می‌شود اما تشخیص و درمان به موقع آن دارای اهمیت زیادی است زیرا در صورت عدم درمان می‌تواند منجر به ایجاد عوارض جدی و آسیب زننده شود.