علائم سرطان رحم؛ چه کسانی در معرض سرطان رحم هستند؟

سرطان رحم یکی از بیماری‌های جدی و رو به افزایش در میان زنان است که شناخت علائم آن می‌تواند زندگی بسیاری را نجات دهد. بسیاری از زنان به دلیل عدم آگاهی از نشانه‌ها، دیر به پزشک مراجعه می‌کنند و همین باعث پیشرفت بیماری می‌شود. در این مقاله، شما با ساختار و عملکرد رحم، انواع سرطان رحم، علائم سرطان رحم، روش‌های تشخیص و درمان آن آشنا خواهید شد تا بتوانید سلامت خود را بهتر محافظت کنید و در صورت مشاهده هر نشانه‌ای، سریعاً اقدام نمایید.

آشنایی با ساختار و عملکرد رحم در بدن زنان

رحم یک عضو عضلانی و انعطاف‌پذیر در مرکز لگن است که از سه بخش تشکیل می‌شود: فوندوس(قسمت بالایی)، بدنه رحم و دهانه رحم. دیواره رحم سه لایه دارد: لایه بیرونی محافظ، لایه میانی عضلانی برای انقباض‌ها و اندومتر که هر ماه ضخیم می‌شود و در پایان چرخه ریزش می‌کند.
عملکرد اصلی رحم حفظ باروری است؛ جایی که جنین لانه‌گزینی کرده و رشد می‌کند. این عضو تحت فرمان هورمون‌ها کار می‌کند و هر تغییری در نظم هورمونی یا رشد سلول‌های اندومتر می‌تواند زمینه‌ساز مشکلاتی مثل سرطان رحم شود. شناخت این ساختار و عملکرد کمک می‌کند علائم غیرعادی را سریع‌تر تشخیص دهیم و سلامت باروری بهتر مدیریت شود.

موقعیت طبیعی رحم در بدن انسان

در حالت طبیعی، رحم در حفره لگن و بین مثانه و رکتوم قرار دارد. بهترین و رایج‌ترین وضعیت آن خمیده به جلو است؛ یعنی رحم به سمت مثانه متمایل است. این چیدمان طبیعی باعث می‌شود عملکرد قاعدگی، باروری و فشار روی مثانه و روده‌ها متعادل بماند.

موقعیت غیرطبیعی رحم و تغییرات آن

در موقعیت‌های غیرطبیعی، رحم ممکن است به سمت عقب متمایل شود که به آن retroverted می‌گویند و حدود یک‌سوم افراد چنین وضعیتی دارند. این حالت معمولاً بیماری نیست و ارتباط مستقیمی با سرطان رحم ندارد، اما اگر همراه درد یا مشکلات قاعدگی باشد باید بررسی شود. برخی افراد نیز ناهنجاری‌های مادرزادی مانند رحم دوشاخ، رحم تک‌شاخ، رحم سپتوم‌دار یا دو رحم دارند که ناشی از اختلال در تشکیل ساختارهای جنینی است و گاهی بر باروری و بارداری اثر می‌گذارد.

سرطان رحم چیست و چگونه به وجود می‌آید؟

سرطان رحم زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های لایه داخلی رحم‌ یا اندومتر، به‌ جای پیروی از چرخه طبیعی رشد و ریزش، دچار جهش شده و بی‌وقفه تکثیر می‌شوند. این رشد غیرقابل‌کنترل باعث تشکیل تومور می‌شود که اگر بدخیم باشد، «سرطان رحم» نام می‌گیرد. به‌هم‌ریختگی تعادل هورمون‌ها، عوامل ژنتیکی و سبک زندگی می‌توانند این روند طبیعی را مختل کنند و زمینه ایجاد بیماری را فراهم کنند.

انواع سرطان رحم و تفاوت آن‌ها با هم

«سرطان رحم» یک بیماری واحد نیست؛ سه گروه اصلی دارد که از بافت‌های متفاوت رحم نشات می‌گیرند و شدت و رفتارشان با هم فرق می‌کند.

• سرطان اندومتر

شایع‌ترین نوع سرطان رحم است و از لایه داخلی رحم(اندومتر) شروع می‌شود. بیشتر موارد به هورمون استروژن وابسته‌اند، روند رشد آهسته‌تری دارند و اگر زود تشخیص داده شوند، درمان‌پذیرترند. نوع غیرهورمونی آن تهاجمی‌تر است و سریع‌تر گسترش پیدا می‌کند.

 

• سارکوم رحم

نادر اما تهاجمی است. از عضله رحم یا بافت‌های حمایتی آن منشا می‌گیرد و معمولاً سرعت رشد و احتمال انتشار بالاتری دارد؛ همین موضوع مدیریت درمان را سخت‌تر می‌کند.

 

• کارسینوسارکوم

یک نوع ترکیبی و نادر که هم ویژگی‌های سرطان اندومتر و هم سارکوم را دارد. رفتار آن معمولاً مهاجم‌تر است و نیاز به درمان قوی‌تر و چندمرحله‌ای دارد.

تفاوت‌های اصلی بین انواع سرطان رحم

سرطان های رحم با یکدیگر تفاوت های مشخصی دارند که در ادامه با فرق های اصلی انواع سرطان رحم آشنا خواهیم شد:

• محل شروع سرطان

در سرطان اندومتر پوشش داخلی رحم(اندومتر). در سارکوم عضله یا بافت حمایتی رحم. در کارسینوسارکوم ترکیب هر دو.

 

• شیوع

سرطان اندومتر بسیار شایع‌تر است؛ سارکوم و کارسینوسارکوم نادرند.

 

• رفتار و تهاجم

سارکوم و کارسینوسارکوم اغلب تهاجمی‌تر، بدخیم‌تر و با احتمال بالاتر برای گسترش هستند. سرطان اندومتر اگر زود تشخیص داده شود اغلب قابل درمان با پیش‌آگهی مناسب است.

• ارتباط با هورمون‌ها

برخی از موارد سرطان اندومتر خصوصاً  Type ۱به تغییرات هورمونی بالا بودن سطح استروژن نسبت به پروژسترون مرتبط هستند.

 

• درجه و زیرنوع سلولی

سرطان اندومتر خود انواع مختلفی دارد که از نظر ریزساختار، درجه، رشد و پیش‌آگهی متفاوتند؛ این تنوع روی تصمیم‌گیری درمانی تاثیر می‌گذارد.

علائم هشداردهنده سرطان رحم و سرطان دهانه رحم

سرطان رحم به‌خصوص زمانی که پوشش داخلی رحم(اندومتر) درگیر می‌شود معمولاً با تغییرات قابل توجه در وضعیت قاعدگی یا خونریزی غیرطبیعی همراه است.

• خونریزی واژینال غیرطبیعی

مثلاً خونریزی بعد از یائسگی، خونریزی بین دوره‌های قاعدگی یا بعد از رابطه جنسی.

 

• ترشح غیر معمول یا لکه‌بینی

گاهی خروج ترشحات یا لکه‌های غیرطبیعی(نه مرتبط با قاعدگی) ممکن است دیده شود.

 

• درد یا فشار در ناحیه لگن/شکم تحتانی

احساس درد، فشار یا ناراحتی در ناحیه‌ای که رحم قرار دارد.

• درد در زمان ادرار یا تکرر/فوریت ادراری

وقتی تومور یا بزرگ‌ شدگی رحم به مثانه یا بافت‌های اطراف فشار بیاورد.

 

• درد یا ناراحتی در رابطه جنسی

بعضی زنان ممکن است هنگام نزدیکی درد تجربه کنند.

 

• کاهش وزن بدون دلیل واضح یا خستگی مداوم

در موارد کمتر شایع، تغییرات متابولیک بدن یا عوارض ناشی از سرطان ممکن است باعث کاهش وزن یا خستگی شوند.

 

بر اساس آمار منابع، خونریزی واژینال غیر طبیعی به خصوص پس از یائسگی رایج‌ترین علامت هشدار دهنده برای سرطان رحم است. لذا هرگونه تغییر در الگوی قاعدگی، به ویژه خونریزی خارج از قاعدگی یا بعد از یائسگی، باید جدی گرفته شود و به پزشک مراجعه گردد.

علائم سرطان رحم در زنان یائسه

برای زنان یائسه یعنی پس از پایان دوران قاعدگی تشخیص سرطان رحم اغلب بر پایه «هرگونه خونریزی واژینال» است. چون در این سن، قاعدگی طبیعی نیست، هر خونریزی یا لکه‌بینی باید به‌عنوان هشدار تلقی شود. برخی از مهم‌ترین علائم در این گروه:

1. خونریزی واژینال پس از یائسگی (حتی اگر کم باشد)
2. ترشح واژینال غیر معمول یا لکه‌ بینی
3. احساس درد یا فشار در ناحیه لگن یا شکم تحتانی
4. ناراحتی در زمان ادرار یا نزدیکی جنسی (در صورت فشار تومور به بافت‌های اطراف)

علائم سرطان دهانه رحم در دختران

سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه ممکن است بدون علامت باشد و به همین دلیل گاهی دیر تشخیص داده می‌شود. آگاهی، پیگیری‌های منظم و توجه به علائم می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری و درمان مؤثر داشته باشد. از جمله علائم هشداردهنده سرطان رحم در دختران عبارتند از:

• خونریزی غیر معمول واژینال شامل خونریزی پس از رابطه جنسی، بین دوره‌ها به‌ویژه هشداردهنده است.
• ترشح واژینال غیر عادی ممکن است آبکی، بوی نامطبوع یا خون‌آلود باشد.
• درد هنگام مقاربت جنسی اگر سرویکس تحت تأثیر توده یا التهاب باشد.
• درد لگن یا شکم تحتانی ممکن است به‌دلیل تومور سرویکس یا بافت اطراف ایجاد شود.
• تغییرات در الگوی ادرار یا تخلیه مثانه/روده اگر تومور به بافت مجاور فشار بیاورد.

 

باید تأکید کرد که سرطان دهانه رحم معمولاً از طریق تغییرات پیش‌سرطانی(که توسط آزمایش پاپ اسمیر یا تست HPV قابل تشخیص است) آغاز می‌شود. بنابراین با وجود مهم بودن علائم، تشخیص زودهنگام از طریق غربالگری منظم حتی وقتی هیچ علامتی نیست هم حیاتی است.

علت ابتلا به سرطان رحم و عوامل زمینه‌ساز آن

سرطان رحم زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های لایه داخلی رحم(اندومتر) دچار جهش و رشد غیرطبیعی شوند. عوامل شناخته‌شده‌ای که ریسک ابتلا به سرطان رحم را افزایش می‌دهند عبارت‌اند از:

• عدم تعادل هورمونی

افزایش طولانی‌مدت استروژن بدون پروژسترون، تحریک اندومتر و جهش سلولی.

 

• چاقی و اضافه وزن

تولید استروژن بیشتر از بافت چربی و برهم خوردن تعادل هورمونی.

 

• سن بالا و یائسگی

مواجهه طولانی‌تر با هورمون‌ها.

 

• تاریخچه قاعدگی و بارداری

قاعدگی زودهنگام، یائسگی دیر هنگام و نداشتن بارداری ریسک را بالا می‌برد.

 

• اختلالات متابولیک

دیابت و فشار خون بر سلامت سلولی و هورمونی اثر می‌گذارند.

 

• هورمون‌درمانی و داروهای خاص

استفاده از استروژن تنها یا داروهایی مثل تاموکسیفن.

 

• سابقه ژنتیکی

سندروم‌های ارثی مانند Lynch syndrome.

 

• تغییرات پیش‌سرطانی اندومتر

رشد غیرطبیعی پوشش داخلی رحم.

 

مراحل سرطان رحم؛ از مرحله اولیه تا پیشرفته

برای درک اینکه سرطان رحم چطور پیشرفت می‌کند، پزشکان از سیستم مرحله‌بندی استفاده می‌کنند مهم‌ترین آن سیستم FIGO(فدراسیون بین‌المللی زنان و زایمان) است. 

• مرحله ۱ 

 تومور محدود به پوشش داخلی رحم(اندومتر) یا نفوذ جزئی به عضله رحم؛ بدون درگیری گردن رحم یا غدد لنفاوی.

 

• مرحله ۲

گسترش سرطان به گردن رحم(سرویکس) اما هنوز خارج از رحم منتشر نشده است.

 

• مرحله ۳

انتشار محلی یا منطقه‌ای؛ شامل تخمدان‌ها، بافت اطراف رحم یا گره‌های لنفاوی لگن و پاراآئورت.

 

• مرحله ۴

گسترش به اندام‌های دورتر خارج لگن، مانند مثانه، روده یا سایر ارگان‌ها.

 

تشخیص زودهنگام در مراحل اولیه شانس درمان موفق سرطان رحم را افزایش می‌دهد، در حالی که مراحل پیشرفته نیاز به درمان ترکیبی و پیچیده دارند.

روش‌های تشخیص سرطان رحم و آزمایش‌های مورد نیاز

تشخیص سرطان رحم یک فرآیند چندمرحله‌ای است که با معاینه و بررسی علائم آغاز می‌شود و با تصویربرداری و آزمایش‌های تخصصی تکمیل می‌گردد. مراحل اصلی شامل موارد زیر است:

1. معاینه لگن(Pelvic Exam)

بررسی اندازه و وضعیت رحم، دهانه رحم، حساسیت یا توده و مشکلات احتمالی تخمدان‌ها و لوله‌ها. این گام سرنخ اولیه برای سرطان رحم فراهم می‌کند.

 

2. سونوگرافی ترانس‌واژینال(Transvaginal Ultrasound)

بررسی ضخامت اندومتر، وجود توده یا پولیپ و ساختار رحم؛ ضخامت غیرطبیعی اندومتر یکی از شاخص‌های مهم سرطان رحم است.

 

3. بیوپسی آندومتر(Endometrial Biopsy)

نمونه‌برداری از پوشش داخلی رحم برای تشخیص قطعی سلول‌های سرطانی. روش مطمئن و معمولاً سرپایی است.

 

4. هیستروسکوپی(Hysteroscopy)

مشاهده مستقیم داخل رحم با دوربین و نمونه‌برداری از مناطق مشکوک؛ دقت بالاتری نسبت به بیوپسی معمول دارد.

 

5. کورتاژ تشخیصی(D&C)

تراش کامل اندومتر برای بررسی دقیق‌تر در صورتی که نمونه‌برداری‌های ساده جواب قطعی ندهند، اغلب همراه هیستروسکوپی انجام می‌شود.

 

6. تست پاپ اسمیر(Pap Smear)

برای تشخیص سرطان دهانه رحم کاربرد دارد و به‌صورت غیرمستقیم در ارزیابی سرطان رحم کمک‌کننده است.

 

7. آزمایش خون CA-۱۲۵

نشانگر سرطان رحم نیست، اما در بررسی پیشرفت بیماری و درگیری تخمدان و تعیین مرحله سرطان کمک می‌کند.

 

8. MRI لگن

بهترین روش برای بررسی عمق تهاجم سرطان رحم به عضله، بافت‌های اطراف و غدد لنفاوی؛ برای مرحله‌بندی سرطان رحم ضروری است.

 

9. سی‌تی اسکن(CT Scan)

بررسی گسترش سرطان رحم به شکم، ریه و غدد لنفاوی و برنامه‌ریزی درمان قبل از عمل.

 

10. PET Scan

در مراحل پیشرفته برای شناسایی محل دقیق انتشار سرطان رحم و تعیین برنامه درمانی دقیق.

روش‌های درمان سرطان رحم(بر اساس نوع و مرحله بیماری)

درمان سرطان رحم به عوامل مختلفی بستگی دارد: مرحله بیماری، نوع، درجه تهاجمی بودن، وضعیت عمومی بیمار و گاهی تمایل به حفظ تخمدان یا باروری. پنج رویکرد اصلی در درمان سرطان رحم وجود دارد:

• درمان سرطان رحم به روش جراحی

اصلی‌ترین درمان در مراحل اولیه است. معمولاً رحم همراه تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ برداشته می‌شود. در تومورهای پرخطر یا مراحل بالاتر، غدد لنفاوی هم بررسی یا برداشته می‌شوند. اگر بیمار شرایط جراحی نداشته باشد، درمان‌های غیرجراحی جایگزین می‌شوند.

 

• رادیوتراپی؛ یکی از راه های درمان سرطان رحم

برای کاهش احتمال عود یا کنترل تومور باقی‌مانده بعد از جراحی به‌کار می‌رود که دو نوع دارد: پرتودرمانی خارجی و داخلی. در مراحل پیشرفته، گاهی همراه شیمی‌درمانی استفاده می‌شود تا اثر تقویتی ایجاد کند.

 

• شیمی‌درمانی برای درمان سرطان رحم
  برای مراحل پیشرفته‌تر یا انتشار خارج از رحم ضروری است. ترکیب رایج شامل کربوپلاتین و پاکلیتاکسل است. هم می‌تواند بعد از جراحی انجام شود هم وقتی جراحی ممکن نیست، نقش درمان اصلی را دارد.

• درمان سرطان رحم با هورمون‌درمانی

در تومورهایی که گیرنده‌های استروژن/پروژسترون دارند کاربرد دارد، به‌ویژه در مراحل اولیه و در بیمارانی که حفظ باروری برایشان مهم است. روش موثری است اما احتمال عود نسبتاً بیشتر از جراحی است.

 

• درمان هدفمند سرطان رحم با ایمونوتراپی

برای سرطان رحم پیشرفته یا عودکننده که ویژگی‌های مولکولی خاص دارند استفاده می‌شود. اغلب همراه یا پس از شیمی‌درمانی تجویز می‌شود و کمک می‌کند سلول‌های سرطانی از طریق مسیرهای ایمنی یا مولکولی هدف قرار گیرند.

 

در نهایت، مراحل اولیه معمولاً با جراحی کنترل می‌شوند، و مراحل بالاتر بیشتر به ترکیب چند درمان نیاز دارند. این پنج روش ابزارهای اصلی مدیریت سرطان رحم هستند و بسته به نوع، مرحله و وضعیت بیمار کنار هم چیده می‌شوند. ادامه مسیر معمولاً با بررسی دقیق پاتولوژی و ویژگی‌های مولکولی تومور تعیین می‌شود.

مراحل جراحی سرطان رحم

وقتی سرطان رحم تشخیص داده می‌شود و نیاز به جراحی باشد، روند درمانی غالباً بر پایه جراحی اصلی و ارزیابی گستردگی بیماری برنامه‌ریزی می‌گردد. بسته به مرحله، وضعیت عمومی بیمار، نوع سرطان و برنامه درمانی، مراحل جراحی ممکن است به این ترتیب باشند:

1. برداشتن رحم هیسترکتومی Hysterectomy

رایج‌ترین و اصلی‌ترین اقدام جراحی برای حذف سرطان رحم است؛ اغلب رحم به‌همراه لوله‌های فالوپ و تخمدان‌ها برداشته می‌شوند؛ چون تخمدان‌ها منبع تولید هورمون استروژن هستند که گاهی محرک رشد سرطان رحم است.

 

2. برداشتن غدد لنفاوی

برداشتن غدد لنفاوی لگن و پاراآئورت در صورتی که احتمال انتشار به لنف‌ها وجود داشته باشد، انجام می‌شود.

 

3. سالپنگو-اوفورکتومی دو طرفه(BSO)

برای برداشتن تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ. اکثر افراد برای اطمینان از برداشتن کامل سرطان به این مرحله اضافی نیاز دارند. برداشتن بافت اضافی یا اطراف رحم اگر تومور گسترش نشان داده باشد یا در بافت‌های اطراف رحم(بافت پشتیبانی، پارامتریوم، سرویکس)  درگیری دیده شود.

 

4. برنامه‌ریزی پس از جراحی

شرایط پس از هیسترکتومی به سن، وضعیت تخمدان، تمایل به بارداری (اگر وجود داشته) و درجه سرطان بستگی دارد. اگر تخمدان‌ها برداشته شوند، یائسگی شروع می‌شود و ممکن است نیاز به مراقبت‌های هورمونی یا تغییری در سبک زندگی باشد.

 

5. پیگیری و ارزیابی برای ریسک عود یا متاستاز

حتی بعد از برداشتن رحم، سرطان رحم می‌تواند متاستاز دهد گاهی به گره‌های لنفاوی، واژن، سطح صفاق (پریتونئوم) یا در موارد پیشرفته‌تر به ارگان‌های دوردست مثل ریه، کبد یا استخوان.

عوارض سرطان دهانه رحم و پیامدهای عدم درمان

اگر سرطان دهانه رحم(سرویکس) تشخیص داده نشود یا درمان مناسب انجام نشود، می‌تواند پیامدها و عوارض جدی ایجاد کند:

• پیشرفت موضعی

سرطان دهانه رحم در صورت عدم درمان می‌تواند به بافت‌های اطراف، مثانه و روده گسترش یابد و عملکرد آن‌ها را مختل کند.

 

• متاستاز

در مراحل پیشرفته، انتشار به اندام‌های دورتر مانند ریه، کبد و استخوان رخ می‌دهد و تهدید جدی برای زندگی ایجاد می‌کند.

 

• علائم بالینی

خونریزی غیرطبیعی، درد لگن، اختلال در ادرار و دفع مدفوع و کاهش کیفیت زندگی از مهم‌ترین عوارض عدم درمان هستند.

 

• عوارض درمان

روش‌های درمانی مانند جراحی، رادیوتراپی و شیمی‌درمانی ممکن است باعث ناباروری، یائسگی زودرس، تغییرات هورمونی و مشکلات جنسی شوند.

 

• اهمیت درمان زودهنگام

تشخیص و درمان به موقع سرطان دهانه رحم، شانس بقای بیمار را افزایش می‌دهد و از عوارض جدی پیشگیری می‌کند.

راه‌های پیشگیری از سرطان دهانه رحم و عفونت HPV

پیشگیری، بخش بسیار مهمی از مبارزه با سرطان دهانه رحم است. چون اغلب سرطان‌های سرویکس ناشی از عفونت مداوم با ویروس پاپیلومای انسانی هستند، پیشگیری از HPV و تشخیص زودهنگام ضایعات پیش‌سرطانی تفاوت زیادی ایجاد می‌کند. از جمله راه های پیشگیری از سرطان دهانه رحم و عفونت HPV شامل:

• واکسیناسیون 

واکسن‌های موجود می‌توانند از ابتلا به انواع پرخطر HPV(مثل نوع 16 و 18) که مسئول بخش عمده‌ای از سرطان دهانه رحم‌ هستند پیشگیری کنند.

 

• غربالگری منظم سرویکس(مثل پاپ اسمیر/تست HPV/کولپوسکوپی)

انجام مرتب آزمایش‌های غربالگری به شناسایی ضایعات پیش‌سرطانی یا سلول‌های غیرطبیعی قبل از تبدیل به سرطان کمک می‌کند.

 

• رعایت رفتار جنسی سالم

کاهش تعداد شرکای جنسی، استفاده از روش‌های محافظتی و تاخیر در شروع فعالیت جنسی، همه اینها خطر ابتلا به عفونت HPV را کاهش می‌دهند.

 

• ارتباط منظم با پزشک و پیگیری بعد از درمان تغییرات سرویکس 

حتی اگر درمان شده باشید یا سرویکس برداشته شود، بعضی توصیه‌ها برای مراقبت و غربالگری ادامه دارد. با این تمهیدات پیشگیرانه، احتمال توسعه سرطان دهانه رحم به شدت کاهش می‌یابد چون بخش بزرگی از سرطان‌ها قابل پیشگیری یا قابل تشخیص در مراحل ابتدایی هستند.

آیا بارداری با وجود سرطان رحم امکان‌پذیر است؟

سوال خیلی مهمی برای بسیاری از زنان است که آیا پس از تشخیص سرطان رحم یا درمان آن، بارداری ممکن است؟ پاسخ به این پرسش به عوامل مختلفی مانند نوع سرطان، مرحله آن، روش درمان و اینکه رحم و تخمدان‌ها حفظ شده باشند یا نه بستگی دارد. اگر جراحی اصلی(هیسترکتومی) انجام شده باشد یعنی رحم(و معمولاً تخمدان‌ها + لوله‌ها) برداشته شده باشند بارداری طبیعی دیگر ممکن نیست، چون رحم که محل رشد جنین است از بین رفته.

 

اگر تخمدان‌ها حفظ شوند(در زنانی که هنوز یائسه نشده‌اند و سرطان در مراحل بسیار اولیه و کم‌خطر قرار دارد)، در برخی موارد می‌توان با مشورت دقیق با متخصص زنان، گزینه‌هایی برای امکان باروری را بررسی کرد. پس از درمان سرطان رحم، احتمال بارداری خیلی پایین است. اگر رحم وجود نداشته باشد، تنها با روش‌هایی مثل رحم جایگزین یا در صورت حفظ تخمدان‌ها و استفاده از IVF(اگر قوانین و شرایط محیطی اجازه بدهند) ممکن است بعضی راهکارها بررسی شوند. بنابراین «بارداری با وجود سرطان رحم» در اغلب موارد با توجه به رایج‌ترین درمان(هیسترکتومی) امکان‌پذیر نیست. بهتر است پیش از درمان، درباره آینده باروری با پزشک متخصص مشورت کنید. 

نکات مهم مراقبتی بعد از درمان سرطان رحم

در این مرحله هدف این است که سلامت عمومی حفظ شود، عوارض درمان مدیریت شود و احتمال عود کاهش یابد و کیفیت زندگی پس از سرطان بهتر حفظ گردد. این نکات مهم هستند:
پیگیری‌ منظم با متخصص، مهم‌ترین کار است. چند سال اول هر چند ماه یک‌بار و بعد سالانه. این پیگیری‌ها کمک می‌کند هر نشانه کوچکِ عود خیلی زود دیده شود. هر علامت غیر عادی، خونریزی، ترشحات غیر معمول، درد لگن یا شکم، تورم پا یا شکم، تنگی نفس یا کاهش وزن بی‌دلیل علامت هشدار است و باید فوری بررسی شود؛ چون بیشتر عودها را خود بیمار از طریق همین علائم متوجه می‌شود. بدن و روان پس از درمان سرطان رحم نیاز به مراقبت دارند: کنترل تغییرات هورمونی، خستگی، مشکلات روده و مثانه و رسیدگی به اضطراب یا کاهش کیفیت جنسی. سبک زندگی سالم، تغذیه درست، تحرک و ترک سیگار کمک می‌کند کیفیت زندگی دوباره تثبیت شود.

چه زمانی باید به متخصص زنان مراجعه کنیم؟

در صورت مشاهده هرگونه علائم زیر به پزشک مراجعه کنید:

• مشاهده هرگونه خونریزی واژینال، خون در مدفوع یا ادرار

• ترشحات غیر معمول، بدبو یا تغییر در ترشحات واژینال
• درد لگن، شکم، کمر یا پاها اگر جدید باشند یا بدتر شوند.
• تغییر در اجابت مزاج یا ادرار مثلاً تکرر ادرار، درد حین ادرار، یبوست یا اسهال مداوم.
• کاهش وزن بی‌دلیل، کاهش اشتها، خستگی مداوم یا ضعف عمومی
• تورم شکم یا پاها، سرفه یا تنگی نفس مداوم که می‌تواند نشانه انتشار سرطان باشد.
• اگر تحت درمان رادیوتراپی داخلی بوده اید،مشکلاتی مثل خشک شدن واژن، تنگ شدن آن، مشکلات جنسی، یا تغییر در عملکرد ادراری/روده‌ای مهم است با پزشک در میان گذاشته شود.

 

جمع‌بندی
پایان درمان سرطان رحم، آغاز مرحله مراقبت و بازسازی زندگی است. با پیگیری منظم، توجه دقیق به بدن، مراقبت از اثرات جانبی درمان، حفظ سبک زندگی سالم و داشتن حمایت پزشکی و روانی، می‌توان کیفیت زندگی را بعد از سرطان کنتر‌ل کرد و احتمال عود را کاهش داد. مهم است بدانیم که «سرطان رحم» تنها بخشی از زندگی است نه تمام آن. زندگی پس از درمان هم می‌تواند سالم، پرجلوه و پرنشاط باشد.

 

 

مورد تایید و بازبینی شده توسط:
دکتر مهران غزالی بینا(فلوشیپ علوم آزمایشگاهی)

---